“De, da”yi ayri yazamayan biriyle sevgili olur muyum? 

Her insanın şu kelime bitişik mi ayrı mı yazılıyor diye bakması gereken ve bir türlü öğrenemediği bir kelime vardır. Çünkü, bir mantığı yoktur ve yine ezberlemeye çalışır. Ancak, “de” bağlacının dahi anlamında kullanıldığı ve ayrı yazılması gereken “de” bağlacı öyle bir kural değil. Bu sebepten dolayı bu bağlacı dahi anlamındaysa ayrı yazmak, kuralların öğretildiği kişiler tarafından benimsenmesini bekleyebileceğimiz bir kural diyebiliriz.

Örneğin, Google Translate’e “Bu da gelir bu da geçer” cümlesindeki da bağlacını doğru ve yanlış yazalım. Sonra bir de ayrı yazmamız gereken ama yazmasak da anlam kayması olmayacak şey kelimesinin çevrimine bakalım:

Bu da gelir, bu da geçer. “This also comes, this too passes.”

Buda gelir, buda geçer. “Buddha comes, Buddha passes.”

Her şey bitti. “It’s all over.”

“Herşey” bitti. “It’s all over.”

Gordugunuz gibi ayrı yazılması gereken da baglacini mantikla açıklanan bir kural olduğu icin Ingilizce çevirisinde de bir anlam kayması oluyor. Ayni anlam kayması, ayrı yazmamız gereken şey zamirinde olmuyor ornegin. Bu sebepten de bu ayrı yazılması gereken da bağlacının onemli oldugunu tekrar görebiliriz.

Bir önceki videomda bahsettiğim bir çalışmada, insanların yaklaşık %65’i çöpçatanlık sitelerindeki metinlerde yazım hatalarına takılmadığını anlatmıştım. Yazım hatalarına dikkat eden %35’lik grup da yazım hatası olan profillerdeki insanlarla arkadaş olmayı tercih etmiyor ve yazım hatası olan profillerdeki kişilerle bir ilişkiye pek de sıcak bakmamıştı.

2020 yılında Hollanda’daki Tilburg Üniversitesi’nde araştırmacılar, profillerinde yazım hatası olan kişilerin hangi yazım hatalarına göre tercih edilip edilmeyeceğini araştırıyor. Bunun için yazım hatalarına göre 3 yazım hatası grubu yaratıyorlar: mekanik, kural tabanlı ve resmi olmayan dil hataları.

1- Mekanik dil hataları, yazı yazarken mekanik sorunlardan kaynaklanan yanlış yazım hatalarını içerir.
“Hayat bir gün o da bugün” yerine “hayat bir gün o da bugün yazmak gibi.”
Bu tür hatalar genellikle düzensizlik ve dikkatsizliğin işareti olarak algılanır; çevrimiçi flört profilleri bağlamında, bu, çaba eksikliği ve ilgi göstermeme olarak yorumlanabilir ve profili daha az çekici hale getirebilir.

2- Kural tabanlı dil hataları, kişilerin bir dilin yazım kuralını bilmediği durumlarda ortaya çıkar.
“Hayat bir gün o da bugün” yerine “hayat bir gün oda bugün” yazmak.
Bu tür hatalar bir metni yazan kişinin entelektüel yeteneklerini düşük gösterir ve bu hatalı metni yazan kişinin potansiyel bir partner olarak çekiciliğini düşürebilecek bir faktör olabilir.

3- Gayri resmi dil hataları, katı yazılı dil kurallarından sapar ve duygusal ifadeleri içerebilir; örneğin, “:-D” şeklinde duygusal ifadeler, “w8” gibi kısaltmalar veya çoklu ünlem işaretleri (örneğin, “hello!!!!”).
“Hayaaat bir gün o daaaa bugun!!!”
Bu tür hatalar genellikle yazılı metinlerin zenginliğini artırırken, iletişimde spontane, samimi ve doğrudan bir his oluşturabilir. Ayrıca, gayri resmi hatalar metinlerin yorumlanmasını düzenleyebilir ve yazarın karakteri, tutumu ve tavırları hakkında ipuçları sunabilir.

Bu çalışmanın da gösterdiği gibi karşınızdaki kişiler, mantık çerçevesinde tanımlayabileceğiniz bu kuralı bilmemenizle beraber sizi daha az zeki olarak görebilir. Cep telefonunuzdan hızlıca bir şeyler yazarken yapılan birkaç hatadan bahsetmiyorum. Ayrı yazılması gereken “de” bağlacı, ezber değil de mantığa oturtmanız gereken bir kural aslında. Bu sebepten de çok basit bir kural. Dile önem veren kişiler için de bu hatayı yapan kişilerden soğuması ve hatta bu kişileri daha az zeki görmeleri gayet anlaşılabilir.

Sonuç olarak, yazım hataları kişinin dile hakimiyeti, zekasını, dikkatini ve hatta kişilik algılarına dair ipucu verebilir. Dolayısıyla, bir profildeki dil bilgisi ipuçlarına, sohbetin kelime haznesi ve derinliğine dikkat etmeniz gerekir. Bunlar sınırlı seviyede ise geliştirmeniz için bir sebep olabilir.

Kaynak: Van der Zanden, T., Schouten, A. P., Mos, M. B., & Krahmer, E. J. (2020). Impression formation on online dating sites: Effects of language errors in profile texts on perceptions of profile owners’ attractiveness. Journal of Social and Personal Relationships, 37(3), 758-778.